Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

Η διαμάχη τους έλαβε χώρα πριν από 95 χρόνια στο Παρίσι και έμεινε θρυλική στην ιστορία της επιστήμης αφού τράβηξε σε μάκρος – σχεδόν μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα. Αλλωστε ήταν και οι δυό τους σταρ: ο διάσημος Γερμανός φυσικός Άλμπερτ Αϊνστάιν και ο διάσημος Γάλλος φιλόσοφος Ανρί Μπερξόν. Αντικείμενο: ο χρόνος…

Ο Αϊνστάιν, με τη θεωρία της σχετικότητας, επιθυμούσε έναν “επιστημονικό ορισμό” του χρόνου, με αντικειμενικό τρόπο, απαλλαγμένο από οποιαδήποτε ανθρώπινη ερμηνεία. Στον αντίποδα ο Μπερξόν, πολύ μεγάλο όνομα της εποχής του, έθετε και “υποκειμενική” διάσταση στον χρόνο, “ντύνοντάς τον” με έναν ανθρωποκεντρικό μανδύα.

Με δεδομένο ότι και η εποχή ήταν…περίεργη, το διάστημα ανάμεσα στους δύο παγκόσμιους πολέμους, είχε ως αποτέλεσμα η διαμάχη των δύο ανδρών να πάρει κάπως..ανεξέλεγκτες διαστάσεις, αφού τα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής έβρισκαν την έκφρασή τους – ή τουλάχιστον έτσι ήθελαν να νομίζουν- στην μία ή την άλλη θεωρία.

 

 

Η…τιτανομαχία αυτη περιγράφεται με έναν εξαιρετικά αναλυτικό τρόπο στο βιβλίο «Ο Φυσικός και ο Φιλόσοφος» τής Jimena Canales, εκδ.ROPI Publications. Ερευνήτρια στο πεδίο της ιστορίας και της φιλοσοφίας της επιστήμης, η συγγραφέας, με προσοχή…εντομολόγου, ανατρέχει σε όλη την ιστορία της διαμάχης, στους πρωταγωνιστές, στους υποστηρικτές και αντιπάλους τους ( Ράσελ, Πουανκαρέ, Χάιντεγκερ, Πόπερ κ.α.) στην εξέλιξη της διαμάχης τους επόμενους χρόνους κ.λπ.

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα δουλειά – τροφή για σκέψη.

Ουσιαστικά επρόκειτο για τη διαμάχη ανάμεσα σε μια νέα γενιά επιστημόνων που, με ‘μπροστάρη’ τον Αϊνστάιν, επιζητούσαν νόμους οι οποίοι θα μπορούσαν να περιγράψουν το σύμπαν, πέρα από θρησκευτικές, φιλοσοφικές δεσμεύσεις.

Ο Μπερξόν, από την άλλη, εκπροσωπούσε την “αντίσταση” του παλαιού κόσμου που αδυνατούσε να αποδεχθεί μια απόλυτη αντικειμενικότητα. Ήταν κάπως σαν μια κόντρα τής επιστήμης και του ορθολογισμού με μια πλευρά που έμοιαζε να δείχνει την απαξίωσή της για τα εμπειρικά δεδομένα.

 

 

«Δεν υπάρχει ο χρόνος των φιλοσόφων» είπε σε κάποια αποστροφή του λόγου του ο Αϊνστάιν στην περίφημη συνάντηση το 1922, στη Γαλλική Φιλοσοφική Εταιρεία. Ο…χρόνος φαίνεται ότι δικαίωσε τον φυσικό, αφού αυτός πέρασε στην ιστορία ενώ ο αντίπαλός του Μπερξόν, παρά την τότε τεράστια φήμη του, σήμερα είναι ελάχιστα γνωστός.

Αλλά, όπως σε όλες τις κόντρες, η διόγκωση είναι που δημιουργεί το πρόβλημα. Αφού επιστήμονες είτε της μίας είτε της άλλης πλευράς, σε πιο…νηφάλιες στιγμές, αποδέχονταν βασικά σημεία των επιχειρημάτων των αντιπάλων τους.

Είναι αυτό που είπαμε προηγουμένως: επρόκειτο για μια μάχη του νέου εναντίον του παλαιού. Ούτως ειπείν, το παλιό ήταν “χαμένο από χέρι”…

 

 

Δείτε επίσης