Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

συνέντευξη του Γιώργου Ανδρούτσου στην Νικολένα Καλαϊτζάκη, Ιστορικό Τέχνης και Τεχνοκριτικό

Από τα νέα πρόσωπα της ελληνικής εικαστικής τεχνης, ο Γιώργος Ανδρούτσος εξηγεί στη Νικολένα Καλαϊτζάκη και τους αναγνώστες του poplike.gr. την προσωπική του ματιά στην τέχνη:

Πώς συνδέεται μέσα σου η Φυσική και η Φιλοσοφία με την Τέχνη;

Οι σπουδές στην Φυσική αποτελούσαν παιδικό απωθημένο. Ήταν κάτι που πάντα μου άρεσε αλλά δεν είχα από μικρός το υπόβαθρο για να σπουδάσω εξ αρχής. Έτσι κατέληξα αρχικά στην Καλών Τεχνών, κάτι που επίσης με συγκινούσε πολύ, και έπειτα, κάνοντας μαθήματα με φίλους πέρασα με κατατακτήριες στο Φυσικό. Θεωρώ ότι και τα δυο αποτελούσαν βαθιά ανάγκη μου και γι αυτό άλλωστε μπορούσα να υπομείνω την δυσκολία που αντιμετώπισα στο Φυσικό σε επίπεδο σπουδών, αλλά και στην Καλών Τεχνών κυρίως με συμπεριφορές ορισμένων διδασκόντων. Τα δυο αυτά, η Τέχνη και η Φυσική, συνδυάζονται κατά την γνώμη μου ως κομμάτι μιας ενιαίας αλλά πολυδιάστατης αλήθειας.

Αποτελούν πτυχές της ίδιας της ανθρώπινης πραγματικότητας και ιδιαίτερες μελέτες ορισμένων τμημάτων της. Αυτό που απέμεινε ήταν η μελέτη της Ιστορίας που για μένα αποτελεί κορυφαία επιστήμη όπως και η Φυσική. Όλα μαζί, νομίζω ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ολόπλευρη και άρα ολοκληρωμένη ανάπτυξη του ανθρώπου. Προσωπικά επέλεξα ένα μεταπτυχιακό στην ιστορία της Φιλοσοφίας και την διδακτορική διατριβή μου στην Αισθητική όχι ως κάτι που ολοκληρώνει τις σπουδές μου και την αναζήτησή μου αλλά σαν ένα μέσο διαρκούς έρευνας και ανατροφοδότησης.

– Γιατί επιλέγεις να ζωγραφίζεις πορτρέτα και γιατί τα αποδίδεις κυρίως ασπρόμαυρα;

Το ανθρώπινο πρόσωπο είναι για μένα το κυρίαρχο οπτικά μέρος του ανθρώπινου σώματος σε σταθερή θέση, το οποίο εκφράζει με αμεσότητα την εσωτερικότητα του ατόμου, δίνει πληροφορίες για κάθε στιγμιαία κατάσταση που μπορεί να βιώνει το άτομο με τρόπο αληθινό, ακόμη και αν επιλέγει ενίοτε να κρύβει το πραγματικό βίωμα, ακόμη και αν στρεβλώνει το εκάστοτε αίσθημα του ατόμου. Αποκαλύπτει ή συγκαλύπτει, τα αισθήματα ή την νοημοσύνη του.

Ακόμη και αυτή η απόκρυψη όμως μπορεί να αποτελεί χαρακτηριστική και αληθινή ιδιότητα του προσώπου, το οποίο προσπαθεί να προστατευθεί ή να εξαπατήσει. Αποτελεί το πιο σημαντικό, εξωτερικό μέρος του ανθρώπου, όχι φυσικά για την σχετική και υποκειμενική ομορφιά του. Συνεπώς το πρόσωπο, αποτελεί για μένα το πιο ενδιαφέρον ζωγραφικό αντικείμενο. Το ασπρόμαυρο αποτελεί και αυτό με την σειρά του, ιδιαιτερότητα του τρόπου που ζωγραφίζω. Πάντα μου άρεσε πολύ το σχέδιο, νομίζω ότι είναι άμεσο, απλό αλλά με τεράστιες δυνατότητες οι οποίες αποκαλύπτονται από τις ατελείωτες σχεδιαστικές ποικιλίες που μπορεί κανείς να διακρίνει.

 

 

– Πίσω από τις μορφές σου βρίσκονται απλοί άνθρωποι της καθημερινής ζωής ή και ευρύτερα προσωπικότητες που έμειναν στην ιστορία για το έργο τους;

Τα πρόσωπα που ζωγραφίζω είναι τυχαία, είναι άνθρωποι που δεν γνωρίζω ούτε έχω κάποια ιδιαίτερη εικόνα για αυτούς. Απλά νομίζω ότι κάτι έχει να πει το πρόσωπο τους την δεδομένη στιγμή και μόνο.Σε κάποια άλλη στιγμή το ίδιο πρόσωπο μπορεί να μου φανεί αδιάφορο ζωγραφικά. Ωστόσο και κατ’ εξαίρεση, έχω ζωγραφίσει και πρόσωπα γνωστά και οικεία για ορισμένους, γνωστά για την προσφορά τους. Συνήθως επιλέγω ένα πρόσωπο όχι για το ίδιο το πρόσωπο, αλλά κυρίως για τον τρόπο που μορφάζει, για τον τρόπο που κάτι δείχνει, ο οποίος είναι ταυτόχρονα διαχρονικός και πανανθρώπινος όσο και μοναδικός σε κάθε πρόσωπο.

– Συχνά ο ρεαλισμός τους διαστρεβλώνεται ή σε σημεία επεμβαίνει μια δυναμική εξπρεσιονιστική χειρονομιακή γραφή που αλλοιώνει τις μορφές. Τείνει στην αφαίρεση.

Τα σχέδια μου είναι πράγματι νατουραλιστικά με έντονο το εξπρεσιονιστικό στοιχείο που κάποιες φορές φτάνει στην αφαίρεση. Γενικά μου αρέσει να εξερευνώ τις σχεδιαστικές μου δυνατότητες όπως και τις δυνατότητες των υλικών μου. Με τον τρόπο αυτόν διευρύνω την αισθητική μου αναζήτηση.

– Ποιές τεχνικές χρησιμοποιείς;

Δεν χρησιμοποιώ κάποια συγκεκριμένη τεχνική. Σχεδιάζω με κάρβουνα, ενίοτε χρησιμοποιώ κιμωλίες ή και ξηρό παστέλ σε χαρτιά. Κάθε σχέδιο ακολουθεί την εικόνα που ζωγραφίζω, κάθε φορά αλλάζει λίγο και η τεχνική. Άλλοτε αλλάζει και το κάρβουνο ή το χαρτί, το οποίο παραμένει συνήθως σε μικρές διαστάσεις. Θα ήθελα να έχω, κάποια στιγμή, την πολυτέλεια να ζωγραφίζω σε μεγάλα χαρτιά. Λέω πολυτέλεια γιατί η μεγάλη ζωγραφική επιφάνεια απαιτεί άλλο χώρο, εργαστήριο, φωτισμό, κάρβουνα άλλου μεγέθους, παραγγελίες υλικών από το εξωτερικό, κλπ.

– Είσαι ένας σύγχρονος Έλληνας καλλιτέχνης που η εικαστική σου δράση επεκτείνεται πέρα από την χώρα μας και στο εξωτερικό. Πώς παρατηρείς την πολιτισμική διαφορά αναφορικά με την αντιμετώπιση του καλλιτέχνη στην χώρα μας σε σχέση με το εξωτερικό; Θεωρείς ότι η χώρα μας στηρίζει “ουσιαστικά” τους νέους καλλιτέχνες;

Καλή ερώτηση! Η διαφορά μεταξύ Ελλάδας και εξωτερικού μου φαίνεται μεγάλη. Την εντοπίζω κυρίως στον τρόπο λειτουργίας των ανθρώπων που σχετίζονται με την Τέχνη, αλλά και στην λειτουργία των καλλιτεχνικών θεσμών (ιδιωτικών και δημόσιων). Στο εξωτερικό η αντιμετώπιση είναι άκρως επαγγελματική, οργανωμένη και συστηματική. Στηρίζεται κυρίαρχα στην κρίση απέναντι στο έργο του καλλιτέχνη και αποπνέει μια δόση αναζήτησης του αισθητικά καινούργιου. Οι θεσμοί και οι άνθρωποι είναι πιο δεκτικοί σε οτιδήποτε μπορεί να μοιάζει πρωτοποριακό. Αντίθετα στην Ελλάδα δεν ευνοείται η επαγγελματικά οργανωμένη ενασχόληση και στηρίζεται κυρίως σε προσωπικές επαφές, σε γνωριμίες, συμπάθειες και άλλους υποκειμενικούς παράγοντες.

 

 

Αυτό ισχύει τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης οι θεσμοί διακατέχονται από μια συντηρητική στάση και διάθεση η οποία δυστυχώς ποτίζει υποχρεωτικά και τους νέους (πολύ ικανούς ωστόσο) δημιουργούς. Φυσικά υπάρχουν και οι φωτεινές εξαιρέσεις, ευτυχώς. Τέλος, στο εξωτερικό υπάρχει μεγάλο φάσμα καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων που χωράει από το ακραία εννοιολογικό ως το αυστηρά νατουραλιστικό, αντίθετα στην Ελλάδα το φάσμα αυτό μικραίνει και συνήθως ακολουθεί την πεπατημένη. Συνεπώς οι επιλογές στην Ελλάδα περιορίζονται, αλλά δεν παύουν να υπάρχουν έστω σε μικρό εύρος.

– Θεωρείς ότι υπάρχει πρωτοτυπία στην Τέχνη σήμερα; Και κατά πόσο σε ενδιαφέρει προσωπικά ως καλλιτέχνη;

Νομίζω ότι η πρωτοτυπία υπάρχει ως ένα βαθμό αλλά είναι δύσκολο να την προσδιορίσει κανείς. Ζούμε στην εποχή που όλα έχουν ειπωθεί αλλά ταυτόχρονα έχουμε πολλά να πούμε ακόμη, έστω και αν επαναπροσδιορίζουμε και αναθεωρούμε τα ειπωμένα. Αν μπορώ ή αν μου επιτρέπεται να σχολιάσω μια ολόκληρη εποχή θα έλεγα ότι είναι μια περίοδος επανανοηματοδότησης με πολλές αντιφάσεις σε όλα τα επίπεδα, με τραγωδίες αλλά και δυνατότητες. Προσωπικά αναζητώ την πρωτοτυπία στα σχέδια μου όσο είναι δυνατό, χωρίς όμως να είναι δεσμευτικό ή απόλυτο. Γεννιέται κάτι πρωτότυπο όταν δεν θεωρείς τα πάντα δεδομένα, όταν αφήνεις τον εαυτό σου ανοιχτό να μάθει και να διδαχτεί περισσότερο, όταν προοδεύει κανείς ως ύπαρξη.

 

 

– Πολλοί προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν το “μήνυμα” που βρίσκεται κρυμμένο πίσω από κάθε έργο τέχνης. Προσωπικά βρίσκω το έργο τέχνης ως μια “ολότητα” με την ίδια την “έκφραση” του δημιουργού του να συνιστά το ίδιο το μήνυμα – ιδίως σε κάποια ρεύματα τέχνης -. Ποιά η δική σου σχέση με αυτό;

Πιστεύω ότι στα σχέδια μου, ο τρόπος που τα ζωγραφίζω τα χαρακτηρίζει. Δηλαδή η γραφή μου είναι σχόλιο και μάλιστα πολιτικού χαρακτήρα. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν δεσμεύει το έργο ως προς τον τρόπο πρόσληψης και ερμηνείας από τον θεατή. Η πρόθεση του καλλιτέχνη έχει μια σημασία αλλά το έργο λειτουργεί αυτόνομα. Όσο πιο αυτόνομα μπορεί να λειτουργήσει ένα έργο, όσο πιο δεκτικό σε ερμηνείες γίνεται, τόσο καλύτερο είναι, με την προϋπόθεση όμως ότι δείχνει ένα δρόμο, ότι έχει κάτι να πει. Συνήθως το νόημα του έργου αποτελείται από πολλές συνιστώσες, κυρίως όμως δυο είναι πιο σημαντικές: η μια είναι η παιδεία και η κουλτούρα του θεατή που του δίνει την δυνατότητα να στοχαστεί σχετικά με το έργο, και η άλλη συνιστώσα είναι το ίδιο το έργο και η δυναμική που αποπνέει.

– Αν θα έπρεπε να προσθέσεις ένα ακόμα χρώμα στο ασπρόμαυρο, ποιό θα ήταν αυτό;

Σίγουρα το κόκκινο και το μπλε σε όλες τις αποχρώσεις

 

 

.

 

– Ποιά θεωρείς πως είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή για έναν καλλιτέχνη;

Για τους καλλιτέχνες ανταμοιβή είναι όταν μπορούν με τον τρόπο τους να επιβάλλουν τις προϋποθέσεις ώστε να δουλεύουν και να υπηρετούν την Τέχνη τους απερίσπαστα και με αφοσίωση. Ωστόσο σημαντικό ρόλο αλλά και κίνητρο αποτελεί και η αναγνώριση του έργου τους, τόσο από το κοινό, όσο και από τους ειδικούς της τέχνης. Νόημα έχει και το να βλέπει ο καθένας, όπως και οι υπόλοιποι (έστω και με διαφορετικό τρόπο) την εξέλιξη του έργου του, να αντιλαμβάνεται την σημασία του.

Επίσης σημαντικός είναι και ο βιοπορισμός από την δουλειά μας, το να μπορούμε δηλαδή να ζούμε από την τέχνη μας, χωρίς αυτό να σημαίνει εκπτώσεις στο καλλιτεχνικό κομμάτι. Νομίζω ότι όλα αυτά, σε διαφορετικές δοσολογίες, αποτελούν μια ιδανική εικόνα ανταμοιβής για τον κάθε καλλιτέχνη, ωστόσο πιστεύω ότι απαιτούν μια διαφορετική κοινωνική οργάνωση για να ικανοποιηθούν στο μέγιστο βαθμό.

Δείτε επίσης