Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

Εδώ και λίγες ημέρες, στις ελληνικές αίθουσες προβάλλεται η νέα ταινία που βασίζεται σε βιβλίο του παγκοσμίως δημοφιλούς Νταν Μπράουν, μετά τις δύο που προηγήθηκαν: τον «Κώδικα Ντα Βίντσι» και τους «Αγγελοι και Δαίμονες». Είναι το «Inferno» ( Κόλαση ). To στόρι “τρέχει” σύμφωνα με την γνωστή συνταγή του συγγραφέα. Κάποιος απειλεί, οι απειλές του διατυπώνονται με σύμβολα, τα οποία καλείται να εξηγήσει ο καθηγητής Ρόμπερτ Λάνγκτον ( τρίτη φορά ο Τομ Χανκς στον ρόλο ) ώστε ο παρανοϊκός δολοφόνος να συλληφθεί. Τα σύμβολα που χρησιμοποιεί ο παρανοϊκός “κακός” παραπέμπουν στην «Κόλαση» του Δάντη.

«Στα μέσα τής ζωής μου βρέθηκα χαμένος μέσα σε ένα σκοτεινό δάσος». Με αυτή τη φράση αρχίζει το έργο ζωής του Δάντη Αλιγκιέρι, «Η Θεία Κωμωδία», τής οποίας η «Κόλαση» αποτελεί το πρώτο μέρος. Τα άλλα δύο είναι το «Καθαρτήριο» και ο «Παράδεισος». Πρόκειται ασφαλώς για ένα από τα μεγαλύτερα λογοτεχνικά έργα όλων των εποχών. Ενα ταξίδι στον Άδη και τον Παράδεισο, με οδηγό τον Βιργίλιο και αργότερα τη Βεατρίκη, την αγάπη ζωής του Δάντη. Η Θεία Κωμωδία είναι ένα συγκλονιστικό έργο και ταυτόχρονα η καλύτερη βιογραφική πηγή για τον ιταλό συγγραφέα.

 

inferno2

 

Ο βίος του Δάντη υπήρξε εξαιρετικά ταραχώδης ( άλλωστε από αντίστοιχους βίους δεν προκύπτουν τα περισσότερα μεγάλα λογοτεχνικά έργα;). Γεννιέται στη Φλωρεντία το 1265, από αρχοντική οικογένεια. Η Φλωρεντία είναι μοιρασμένη σε δύο μεγάλα κόμματα: τους Γουέλφους και τους Γιβελίνους. Οι Γουέλφοι είναι με τον πάπα, οι αντίπαλοί τους με τον αυτοκράτορα. Το 1292 το κόμμα του Δάντη νικά οριστικά και διώχνει τους Γιβελίνους. Αλλά μετά ξεσπούν έριδες ανάμεσα στους Γουέλφους και ο Δάντης είναι, αυτή τη φορά, με το μέρος των χαμένων.

Κάπου εκεί αρχίζει η μεγάλη περιπέτεια της ζωής του. Εξορίζεται από τη Φλωρεντία και περιπλανάται σε όλη την Ιταλία, ζητώντας προστασία στις αυλές των ηγεμόνων. Ο βίος τραχύς. Το άλλοτε αρχοντόπουλο γνωρίζει τη σκοτεινή πλευρά της ζωής. Αλλά δεν σταματά ποτέ να γράφει. Η ποίηση αποτελεί τη μόνη του λύτρωση. Και, κάπως έτσι, παρηγοριέται από τον πόνο τής εξορίας και τής περιθωριοποίησής του. Ενώ πάντα περιμένει να τον καλέσουν πίσω στη Φλωρεντία, δικαιωμένο.

 

inferno_canto_xviii_-_wga02854

 

Τελικά η κλήση έρχεται αλλά δεν είναι όπως ακριβώς την περιμένει ο Δάντης. Γίνεται αποδεκτός πίσω αλλά μόνον αν ομολογήσει δημόσια ότι έσφαλλε. Ο Δάντης αρνείται. Για να πεθάνει τελικά εξόριστος τον Σεπτέμβριο του 1321, με το μαράζι της πατρίδας του, τής Φλωρεντίας, στην καρδιά του.

Στη «Θεία Κωμωδία» ο Δάντης, μέσα από το λογοτεχνικό τέχνασμά του, αυτό ενός παράδοξου ταξιδιού, περιγράφει αλληγορικά όλη την δική του αλλά συνολικά την ανθρώπινη τραγωδία. Δεν είναι τυχαίο που το έργο του, τόσους αιώνες μετά, παραμένει επίκαιρο και διαχρονικό. Φοβερά παραστατική, συχνά τρομάζει τον αναγνώστη. Αλλωστε η έκφραση “Κόλαση του Δάντη” χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα ευρύτερα για να περιγράψει μια κατάσταση πλήρους χάους, αναρχίας και ολικής καταστροφής.

 

dantis-c01

 

Ο Καζαντζάκης, ασφαλώς θαυμάζοντας το ταξίδι του Δάντη στη ζωή αλλά και την ανθρώπινη ψυχή, μεταφράζει τη «Θεία Κωμωδία» στα ελληνικά, το 1937, πάντοτε χρησιμοποιώντας τη ρωμαλέα, πλούσια γλώσσα του.  Η Έλλη Αλεξίου, αδελφή τής Γαλάτειας, στην βιογραφία του Καζαντζάκη «Για να γίνει μεγάλος», παραθέτει μέρος μια απαντητικής επιστολής του Καζαντζάκη στον αδελφό της, όταν εκείνος τού επεσήμανε μεταφραστικά λάθη. «Ο Δάντης δεν είναι μόνον αυτά που νομίζεις. Υπάρχει στον άγριο Φλωρεντινό μια ψυχή όλο πάθος, μια φλόγα λιμασμένη, μια κραυγή».

Μάλιστα στο τέλος του εισαγωγικού κομματιού τής μεταφρασμένης «Θείας Κωμωδίας» ο Καζαντζάκης δείχνει πόσο πολύ ταυτίζεται με τον Δάντη. Γράφει σχετικά: «Ο Δάντης είναι ανώτατο υπόδεγμα όχι μονάχα για όσους ακολουθούν τη στράτα της τέχνης και θέλουν να μάθουν από τον μεγάλο αυτόν δάσκαλο «Πώς ο άνθρωπος γίνεται αθάνατος».

Είναι κυρίως ανώτατο υπόδειγμα για όσους θέλουν να γίνουν άρτιοι άνθρωποι και θεωρούν την τέχνη ή την πράξη ή την ηθική ή κάθε ιδέα ως Βιργίλιο ή Βεατρίκη ή Αγιο Βερνάρδο, που, μια και μόνη, ανυπολόγιστη έχουν αξία: να μας δείχνουν τον ανήφορο τής αυτοτελειοποίησης, ν’ανεβαίνουμε επίπονα από τη σκοτεινή Κόλαση που έχουμε μέσα μας  στο βουνό της επίγειας άσκησης, κι από κει στη λύτρωση – δηλαδή στην απολύτρωση από κάθε τέχνη, πράξη, ηθική κι ιδέα. Από κάθε χίμαιρα κι από κάθε πραγματικότητα. Στην τελευταία ανέκφραστη αστραπή όπου τελεύει τ’όραμα».

 

Δείτε επίσης