Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

του: Γουίλιαμ Μάλινσον, πρώην βρετανού διπλωμάτη, καθηγητή Πολιτικών Ιδεών και Θεσμών στο πανεπιστήμιο Guglielmo Marconi.

Κι ενώ ακόμη ένα άγριο γουέστερν εκτυλίσσεται με την Κύπρο στο επίκεντρο και τις δυτικές/NATOικές απειλές ότι αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία για λύση, ας δούμε λίγο τον ρόλο του Χένρι Κίσινγκερ, χωρίς τον οποίον είναι μάλλον απίθανο ότι η Τουρκία αρχικά θα τολμούσε να προβεί σε εισβολή και κατοχή της Κύπρου. Πριν διευκρινίσουμε το πώς με τις καθυστερήσεις και τις παλινωδίες του έδωσε στην Τουρκία τον χώρο να εισβάλλει, χρειαζόμαστε κάποιο υπόβαθρο για να εξηγήσουμε την εμμονή του με την Κύπρο και την όλη του τακτική σχετικά με το θέμα της.

Από το 1957 είχε γράψει στο βιβλίο του Nuclear Weapons and Foreign Policy ( “Πυρηνικά όπλα και εξωτερική πολιτική” ): «Θα πρέπει να υπολογίζουμε στην Κύπρο ή την Λιβύη ως περιοχές βάσης μας για τη Μέση Ανατολή».

Μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο αρνήθηκε το αίτημα του γερουσιαστή Φουλμπράιτ να στείλει τον Έκτο Αμερικανικό Στόλο στην Κύπρο, ως κίνηση καλής θέλησης, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα αποτελούσε παρέμβαση στις ελληνικές υποθέσεις. Εξαιρετικά υποκριτική στάση από τη στιγμή που είχε ήδη στείλει στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα οδηγίες για μη ελληνική ανάμιξη στο θέμα…

 

 

Οταν στο ξεκίνημα της εισβολής η Βρετανία προσπάθησε να εγκαταλείψει τις περιοχές που ήλεγχε στην Κύπρο, ο Κίσινγκερ αρνήθηκε, με το επιχείρημα ότι η Κύπρος ήταν ένα σημαντικό κομμάτι του παγκόσμιου γεωστρατηγικού παζλ καθώς και ιδιαίτερα σημαντική στην Αραβοϊσραηλινή διαμάχη.

Ο Κίσινγκερ πίεσε τους Βρετανούς να μην ζητήσουν την επανάκληση των ελλήνων αξιωματικών στην Κύπρο, μετά το πραξικόπημα, έχοντας υποψίες ότι ενεργούσαν ως δύναμη εναντίον μιας κομμουνιστικής ώσμωσης.  Όταν τελικά οι Βρετανοί αποφάσισαν να το ζητήσουν ήταν ήδη πολύ αργά, η Τουρκία είχε εισβάλλει. Είναι μάλλον απίθανο η Τουρκία να αποφάσιζε να εισβάλλει εάν το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ ζητούσαν την άμεση απομάκρυνση από την Κύπρο των Ελλήνων αξιωματικών.

Ο Κίσινγκερ δεν επιθυμούσε την επαναφορά του Μακαρίου, θεωρώντας αυτήν επιθυμητή από τη σοβιετική πολιτική. Λαμβάνοντας υπόψιν το πλήθος των ντοκουμέντων που αποδεικνύουν ότι ο Κίσινγκερ έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να υπονομεύσει τον Μακάριο συν το ότι τον αντιπαθούσε προσωπικά, είναι προφανές ότι αντιφάσκει όταν αργότερα γράφει ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συνυπάρξουν με τον Μακάριο χωρίς κανένα πρόβλημα.

Απλώς ο Κίσινγκερ άλλαζε το σενάριο καταπώς τον βόλευε…Είναι ακόμη πιο παράξενος ο ισχυρισμός του Κίσνγκερ σε ένα γράμμα του προς τον Βρετανό ΥΠΕΞ ότι αν ασκούνταν εξωτερική πίεση για την αποκατάσταση του Μακαρίου, αυτό θα ισχυροποιούσε το καθεστώς των ΑΘηνών. Εντελώς ανόητο, αφού η άμεση επιστροφή του Μακαρίου θα “τελείωνε” την ελληνική χούντα, η οποία ήταν ήδη στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

 

 

Στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, ο Κίσινγκερ αρνήθηκε ακόμη και να λάβει υπόψιν του την απειλή για διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας στην Τουρκία.

Ο Κίσινγκερ έπεισε τον Βρετανό πρέσβη στην Ουάσιγκτον ότι ο Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών έκανε λάθος όταν πίστευε ότι η απειλή της επέμβασης του βρετανικού στρατού θα οδηγούσε σε μια ελληνική απόσυρση και πιθανότατα την κατάρρευση των πραξικοπηματιών του Σαμψών.

Καθώς η Τουρκία ξεκίνησε στις 14 Αυγούστου 1974 να καταλαμβάνει τα 2/3 τής Κύπρου, ο Κίσινγκερ αρνήθηκε να παρακολουθήσει σύνοδο του ΝΑΤΟ πριν τις 19 Αυγούστου ( ημερομηνία κατά την οποία ήταν πλέον βέβαιος ότι η Τουρκία θα ολοκλήρωνε “τη δουλειά” ).

Κατά τις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, μόλις 2 ημέρες πριν την τουρκική αρπαγή του νησιού, ο Κίσινγκερ αρνήθηκε το αίτημα του Ελληνα ΥΠΕΞ να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον “μέχρι να ολοκληρωθεί εκείνος ο γύρος των συνομιλιών στη Γενεύη”.

 

 

Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, προκαλεί μικρή έκπληξη το ότι η Τουρκία αισθανόταν και γνώριζε ότι ο Κίσινγκερ τής είχε δώσει “λευκή επιταγή” να εισβάλλει αλλά και τον χρόνο για ολοκληρώσει την εισβολή στην Κύπρο…

Όπως έγραψε το ίδιο το Foreign Office: «Οι Τούρκοι φαίνεται να κατανόησαν νωρίς ότι η αμερικανική πίεση δεν θα υποστηριζόταν από στρατιωτική δράση και αυτό αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα στην τακτική που ακολούθησαν στον δεύτερο γύρο των διαπραγματεύσεων της Γενεύης. Είναι προφανές ότι ο Δρ.Κίσινγκερ ενδιαφερόταν για τη διατήρηση της Τουρκίας ως αναχώματος μεταξύ της Σοβιετικής Ενωσης και των Αραβικών Κρατών όσο και για τη συνέχιση της χρήσης των βάσεων των ΗΠΑ στην Τουρκία».

Επίσης από τα ανωτέρω στοιχεία γίνεται εμφανές ότι ήταν οι Αμερικανοί, δηλαδή ο Κίσινγκερ, οι οποίοι είχαν πείσει τους Τούρκους να βάλουν στο τραπέζι την πρόταση για πολλαπλά καντόνια και ο Μακάριος το γνώριζε αυτό.

 

 

Ο Κίσινγκερ δεν ήταν ευχαριστημένος με την αυθεντικότητα του Μακαρίου και ίσως μάλιστα να ήταν εξοργισμένος με την αντίδραση του Αρχιεπισκόπου. Αντίθετα με τους Σοβιετικούς που παρέμειναν στο περιθώριο της Γενεύης, οι Αμερικανοί έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.

Κι ένας άνθρωπος της ακεραιότητας του Μακαρίου ήταν μάλλον απίθανο να παρουσιάσει διαφορετικά τα λόγια του Κίσινγκερ σε μίτινγκ που είχε αργότερα μαζί του. Αντιθέτως, ήταν ο Κίσινγκερ και οι Αμερικανοί εκείνοι που έδωσαν τροφή στην τουρκική όρεξη επέκτασης με την ιδέα των καντονιών. Προφανώς εκείνα που ακριβώς ειπώθηκαν είτε βρίσκονται στα προσωπικά αρχεία του Κίσινγκερ είτε έχουν καταστραφεί. Ή, ενδεχομένως, δεν καταγράφηκαν ποτέ…

 

 

Και μια τελευταία λέξη για τη σοβιετική πολιτική. Ασφαλώς ό,τι θα ενίσχυε το ΝΑΤΟ ήταν ανάθεμα για τη Μόσχα. Επιπλέον η Ενωση, δεν υπήρχε στην ατζέντα, αφού, είτε με την Ελλάδα, είτε με την Ελλάδα και την Τουρκία (‘double-enosis’), η enosis θα ενδυνάμωνε το ΝΑΤΟ.

Όταν ο Κίσινγκερ επισκέφθηκε τον Γκρομίκο, είναι πιθανόν να απέσπασε το ΟΚ για μια περιορισμένη τουρκική ανάμιξη υποσχόμενος ότι δεν υπήρχε περίπτωση enosis. Η Μόσχα μπορεί να μην χάρηκε για το ότι η Τουρκία κατέλαβε τόσο πολύ κυπριακό έδαφος και συνέχισε να το κατέχει μετά. Αλλά η Σοβιετική Ενωση δεν απείλησε με στρατιωτική επέμβαση, καθώς ήταν ευχαριστημένη με το ότι η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ.

Η σκέψη 40.000 ανδρών από τα τουρκικά στρατεύματα στην Κύπρο, αποκομμένων από το κύριο τουρκικό στρατιωτικό σώμα, πιθανότατα διασκέδαζε, και ίσως ακόμη να διασκεδάζει την Μόσχα. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί και το ότι η Τουρκία κατέβαλλε έντονη διπλωματική προσπάθεια και προς την πλευρά της Μόσχας, σε αντίθεση με την κοντόφθαλμη ελληνική πολιτική τής χούντας που ήταν επικεντρωμένη σε έναν εμμονικό αντικομμουνισμό….

 

Δείτε επίσης