Πολυσχιδής προσωπικότητα και με οικογενειακές καταβολές στον χώρο της τέχνης, η Νικολένα Καλαϊτζάκη, παρά το νεαρό της ηλικίας της, εμφανίζει αξιοσημείωτη δραστηριότητα. Στη συνέντευξή της στο poplike.gr, εκθέτει και εκτίθεται!

-Ποια ακριβώς η ιδιότητα σας;

«Είμαι Ιστορικός και κριτικός της Τέχνης & Επιμελήτρια εκθέσεων. Έχω ασχοληθεί με την πολιτιστική Δημοσιογραφία, αντικείμενο στο οποίο πραγματοποιώ τις μεταπτυχιακές μου σπουδές, καθώς και με την πολιτιστική επιχειρηματικότητα. Μανατζάρω καλλιτέχνες, γράφω για το έργο τους, εμπνέομαι από αυτούς, στήνω εκθέσεις και φέρνω το κοινό κοντά τους.

Γεμίζω συναισθήματα, γνώσεις, ερωτήματα. Προβληματισμούς. Διαβάζω πολύ. Κυρίως τα βράδια. Όταν η πόλη κοιμάται, ξυπνάει αυτή η δημιουργική σιωπή που σε ταρακουνάει συθέμελα. Μέσα κι έξω. Σε κάνει να θέλεις να φτιάξεις, να δεις, να μάθεις, να τολμήσεις, να πειραματιστείς. Να ζεις.

Είναι αυτή η σιωπή, η δύναμη που βρίσκει τους καλλιτέχνες στα ατελιέ τους ως το ξημέρωμα να μπογιατίζουν με ανεξίτηλο βάμμα το γκρίζο φόντο του κόσμου. Είναι μια επανάσταση».

Ποια τα κριτήρια επιλογής σας για την επιμέλεια μιας έκθεσης;

«Συνεργάζομαι με καλλιτέχνες που η δουλειά τους και η στάση ζωής τους με εκφράζει. Μ’ αρέσουν οι άνθρωποι της εξέλιξης, που προσπαθούν με εργατικότητα, αφοσίωση, πάθος και σύνεση να δημιουργήσουν νέες συνθήκες, για τον εαυτό τους και τους άλλους. Που αγωνίζονται και παλεύουν να ισορροπήσουν μέσα στο χάος της καθημερινότητας και των πολλαπλών υποχρεώσεων, ανοίγοντας δρόμους σκέψης και μονοπάτια. Που φωτίζουν σαν φάροι στο άπλωμα του κόσμου.

 

nikolena1

 

Ο αληθινός καλλιτέχνης ξεχωρίζει. Έχει ποιότητα και βάθος. Δεν είναι ένας επιδέξιος τεχνίτης που σχεδιάζει και συνθέτει εικόνες αρμονικά. Αλλά είναι ένας κατεξοχήν πνευματικός άνθρωπος που έχει την δύναμη να βυθιστεί στο μέσα του, να αναγνωρίσει την αλήθεια του, να πειραματιστεί, να ξεπηδήσει στον κόσμο και μέσω της τέχνης του να επικοινωνήσει μαζί του, να συνδιαλλαγεί. Ο αληθινός καλλιτέχνης μπορεί να αφυπνίσει συνειδήσεις, να πρωτοτυπήσει, να διαμορφώσει την δική του πορεία, όντας προικισμένος με αυτό το ιερό φως της δημιουργίας».

-Δυσκολότερη η επιμέλεια μιας ατομικής ή ομαδικής έκθεσης και από τι αυτό εξαρτάται;

«Η επιμέλεια μιας ομαδικής έκθεσης, είναι ίσως κάπως δυσκολότερη, για τον λόγο ότι εμπλέκονται περισσότερα του ενός άτομα στη διαδικασία. Είναι επομένως οργανωτικό το ζήτημα. Απαιτείται λοιπόν, μεθοδικός προγραμματισμός και συντονισμός από μεριάς μου, συνέπεια στον χώρο και τον χρόνο, ένας αριθμός από τηλεφωνήματα, συχνά μεταμεσονύχτια, με τους καλλιτέχνες και επισκέψεις στα ατελιέ τους. Στις ομαδικές εκθέσεις, σε αντίθεση με τις ατομικές, είναι σημαντικό – και αυτό συνιστά ακόμα μία πρόκληση – να γεννάται μέσα από την διαφορετικότητα των έργων ένα αισθητικό αποτέλεσμα που να ικανοποιεί τόσο εμένα, όσο και τους δημιουργούς τους αλλά και το κοινό.

Οι ομαδικές εκθέσεις είναι ένας  καρποφόρος διάλογος μεταξύ των καλλιτεχνών και των έργων – αλλά και του κοινού –, και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον το να βλέπει κανείς πόσο διαφορετικά μπορεί να προσεγγίσει και να αποτυπώσει ο κάθε καλλιτέχνης το ίδιο θέμα μέσω της δικής του, προσωπικής εικαστικής γραφής και θεώρησης, μέσα στο εκάστοτε ιστορικό και κοινωνικό συγκείμενο».

 

nikolenaint5

 

Πέραν από Επιμελήτρια εκθέσεων, ασχολείστε και με άλλες εκφάνσεις της Τέχνης;

«Με μητέρα εικαστικό ( Ειρήνη Μονομμάτου ), το μήλο πράγματι έπεσε κάτω απ’ τη μηλιά. Είχα κι αυτή την τεράστια βιβλιοθήκη στο δωμάτιο. Σκαρφάλωνα από μικρή αρπάζοντας βιβλία. Το σπίτι δε, ήταν γεμάτο πίνακες, σωστή πινακοθήκη. Γύρω στα 12, έπιασα τον εαυτό μου καθισμένη σε μια γωνιά να γράφω για ένα δελφίνι.

Ήταν η αρχή ενός ατέλειωτου ταξιδιού. Άρχισα να σκαρώνω ποιήματα. Παρότι είμαι αρκετά εξωστρεφής, μέσω της γραφής βρίσκω έναν εαυτό μου που αγαπώ περισσότερο. Σαν ψυχοροπή μου αρέσει να πειραματίζομαι, να δοκιμάζω και να με δοκιμάζω. Εκτός από ποιήματα, γράφω διηγήματα και αυτό τον καιρό ένα θεατρικό έργο, το οποίο με έχει ξαγρυπνήσει τόσες και τόσες βραδιές» (!)

-Η πιο ενδιαφέρουσα έκθεση το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα;

«Μεμιάς μου έρχεται στο μυαλό η Μέθοδος Abramovic / As One, της Marina Abramovic, ένα πολυδιάστατο εικαστικό project που έλαβε χώρα στο Μουσείο Μπενάκη και ολοκληρώθηκε τον περασμένο Απρίλη του 2016. Θαυμάζω την Abramovic, για όσα έχει τολμήσει, για όσα έχει πρωτοτυπήσει και διδάξει. Για το ότι είναι μια σύγχρονη γυναίκα καλλιτέχνης που πέτυχε να καταξιωθεί μέσα από το έργο της και να αναγνωριστεί μέσα στη διεθνή εικαστική κοινότητα, στιγματίζοντας μια για πάντα τον κόσμο της Τέχνης. Με αυτή και για αυτή της την ελευθερία».

 

nikolenaint4

 

 –Ποια έκθεση επιμεληθήκατε και πραγματικά το απολαύσατε;

 «Κάθε έκθεση είναι μια γιορτή. Ένα γόνιμο έδαφος. Ένας καρπός. Σίγουρα αν με ρωτάς να επιλέξω, θα έλεγα την έκθεση όπου παρουσιάστηκαν έργα του Andy Warhol. Ανάμεσα τους, βρισκόταν μία σειρά από αυτά τα φανταχτερά πορτρέτα της Μέριλιν που μου αρέσουν πολύ. Η έκθεση πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Τέχνης Καστέλας, όπου ήμουν επιμελήτρια, σχεδόν δύο χρόνια πριν. Ο ενθουσιασμός μου όταν τα έργα έφτασαν στον χώρο προσεκτικά αμπαλαρισμένα ήταν απερίγραπτος. Θυμάμαι μια ανατριχίλα να με κυριεύει. Ένα δέος.

Και αυτή είναι η μαγεία της Τέχνης. Το ότι μπορεί να σε συγκλονίσει, να σε κάνει να δακρύσεις. Είναι αυτή η συγκίνηση που σου προκαλούν τα έργα και σε κάνει να ριγείς, αλλά και ο θαυμασμός τόσο γι’ αυτά όσο και για τον δημιουργό τους, που σε κάνει να νιώθεις πως μέσα από την Τέχνη μπορείς να ζήσεις παραπάνω από μία ζωές. Στα εγκαίνια της έκθεσης θυμάμαι έκλεισα σε μία μωβ Μέρυλιν το μάτι και εκείνη μου γέλασε κρυφά. Ήταν ένας δικός μας, μυστικός κώδικας».

-Η πλέον πρόσφατη δουλειά σας ποια είναι;

«Η ομαδική εικαστική έκθεση ‘’Το Δωμάτιο του Charles· μία αναφορά στον Bukowski’’, μία έκθεση εμπνευσμένη, όπως ο τίτλος προδίδει, απ’ τη ζωή και το έργο του μεγάλου και ανατρεπτικού ποιητή Charles Bukowski, και η οποία πραγματοποιήθηκε στoν πολυχώρο Vault στον Βοτανικό, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Open September 5 (23/9-2/10/16).

Στην έκθεση συμμετείχαν οι καλλιτέχνες: Χρήστος Αντωναρόπουλος, Ματίνα Γεωργά, Παναγιώτα Λευκαδίτη, Ειρήνη Μονομμάτου, Δημήτρης Παπαστάμος, Γιώργος Σταματάκης, Γιώργος Φερέτος, Victor Bakker (ζωγραφική), Γιωργία Βορριά (video-art) και Έλλη Γρίβα (performance). Ήταν μια έκθεση που τράβηξε το ενδιαφέρον του κόσμου, τόσο για την θεματολογία της, αλλά και για τα ίδια τα έργα, λάβαμε εξαιρετικές κριτικές. Και αυτό είναι ενθαρρυντικό, το να ανταμείβεται η προσπάθεια όλων και να μπορούμε να προχωράμε ένα βήμα παραπέρα».

 

nikolenint3

 

-Η γενικότερη οικονομική κρίση επέφερε μια κάποια παρακμή και στον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού;

«Είναι γνωστό σε όλους μας, ότι η χώρα μας πατά σε έναν αδέξιο μηχανισμό που τρεκλίζει. Μεγαλώσαμε και μάθαμε πως τίποτα δεν γίνεται σωστά. Και, ίσως κακώς, το μάθαμε και το καθιερώσαμε ως μια άτυπη αρχή που μας στοιχειώνει και μας σπρώχνει όλο και πιο κάτω. Όμως από τον πάτο μπορεί κανείς, αν έχει κιάλια που στοχεύουν στον ουρανό, «αν έχει τηλεσκόπια ενσωματωμένα στα μάτια του», όπως  γράφω σε ένα σημείο στο θεατρικό μου, τότε μπορεί πράγματι να ξεθαρρέψει. Μπορεί να ξεπηδήσει, με μια ώθηση να προσγειωθεί στην κορυφή.

Αυτός είναι ο καλλιτέχνης, που μέσα από το πάλεμα και τον μόχθο της δημιουργικής διαδικασίας ( γιατί η δημιουργία είναι μια επίπονη διαδικασία και συνάμα λυτρωτική ), καταφέρνει να ξεπεράσει τις δυσκολίες – και αυτές που του επιβάλλει η κοινωνία – και γίνεται ‘’δημιουργός’’ ( τι πιο σπουδαίο πρότυπο! ). Ναι, το κράτος δεν παρέχει σε γενικές γραμμές τα κονδύλια  – με τις γνωστές εξαιρέσεις – για να στηρίξει τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του, αλλά δεν θα μπορούσα με τίποτα να συσχετίσω την Τέχνη με την Παρακμή.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στο οικονομικό κομμάτι ( με όλες τις υπόλοιπες προεκτάσεις του ). Τα μουσεία υπολειτουργούν, οι γκαλερί πλήττονται, οι ιστορικοί τέχνης και επιμελητές συχνά δουλεύουν ως εθελοντές, το αγοραστικό κοινό μειώνεται, και από την άλλη οι καλλιτέχνες παράγουν – αλλά δεν πουλάνε – γιατί το κράτος φρόντισε να παραμένει το έργο τέχνης αντικείμενο πολυτελείας στα χέρια ευγενών».

Ποιο κίνημα Τέχνης, διαχρονικά, σας γοητεύει περισσότερο και γιατί;

«Κάθε κίνημα Τέχνης, έχει και την γοητεία του, είναι ένα διαφορετικό παράθυρο στον κόσμο. Μου αρέσει ο ρεαλισμός αλλά τείνω προς την αφαίρεση. Μου αρέσει ο εξπρεσιονισμός – ιδίως ο αφηρημένος -, όπως και ο μινιμαλισμός και οι εγκαταστάσεις. Όταν ήμουν φοιτήτρια είχα συγκινηθεί με τον σουπρεματισμό του Malevich.

Τότε συνειδητοποίησα πόση αξία μπορεί να βρίσκεται κρυμμένη πίσω από ένα μαύρο τετράγωνο. Αν ήταν να διαλέξω ένα κίνημα, θα επέλεγα το Dada. Αυτή η αισθητική αναρχία του Duchamp, σαν να μου ταιριάζει».

-Το χρώμα στα έργα το αγαπάτε;

«Μου αρέσει το έντονο χρώμα στα έργα, όπως και οι μεγάλες αντιθέσεις. Αυτή η ζωηρή εναλλαγή σκιάς φωτός. Το παιχνίδισμα. Αγαπώ όμως και τα ασπρόμαυρα έργα».

 

nikolenaint6

 

-Τι μπορεί να θεωρηθεί πρωτοπορία στην Τέχνη σήμερα; Υπάρχει κάποιο ρεύμα που εκφράζει το καινούριο περισσότερο από τα άλλα;

«Μιλώντας για πρωτοπορία στην Τέχνη, εννοούμε πως ο καλλιτέχνης πετυχαίνει με το έργο του κάτι το διαφορετικό, προσθέτοντας το δικό του κομμάτι στο διεθνές εικαστικό παζλ. Επειδή όμως όλα γύρω μας υποκύπτουν στη δυναμική ροή της εξέλιξης, το ίδιο κι εμείς, κι αυτό που θεωρούμε σήμερα νέο αύριο παλιώνει, ένα έργο τέχνης αποδεικνύει την αξία του όταν πετυχαίνει ν’αντέξει στον χρόνο, όταν του ανήκει η διαχρονικότητα, δρασκελίζοντας τους όποιους χωροχρονικούς  περιορισμούς.

Άρα η πρωτοπορία έρχεται σε συνάρτηση με την διαχρονικότητα, σίγουρα απέχει απ’την μίμηση, έχει ρίζα από το παρελθόν, και είναι κάτι το καινούριο που αντανακλά το παρόν αλλά υπάρχει στο μέλλον.

Πρωτοπορία είναι ένα τόλμημα, το οποίο είτε θα κερδίσει πολλούς υποστηρικτές είτε όχι, αλλά αυτό δεν έχει για μένα και τόση σημασία, όση έχει η ίδια η προσπάθεια για την κατάκτηση της. Εμπεριέχει μέσα της και την ηθική. Σήμερα λοιπόν, στην εποχή της τεχνολογικής έκρηξης, βλέπουμε μια τάση για δημιουργία ψηφιακών έργων. Καλή η τεχνολογία, αλλά σαν το χέρι του καλλιτέχνη, δεν είναι. Η τεχνολογία με τα επιτεύγματα της, όσο κοντά μας κι αν έρχεται δεν παύει να είναι ψυχρή, ένα άψυχο μηχάνημα.

Η Τέχνη όμως είναι ένας ζωντανός οργανισμός που φλέγεται. Αναφορικά με το αν υπάρχει κάποιο ρεύμα της εποχής, αυτό θα το εξετάσουμε λίγο αργότερα. Η έμπνευση πάντως περισσεύει. Ο κάθε καλλιτέχνης, στην Ελλάδα της κρίσης, συμβάλλει με τον δικό του τρόπο στην κουλτούρα του τόπου μας. Κι είναι ένας τόπος που βρίθει από ιστορία,  έχει ψυχή και πάθος. Και μπορεί, αν το θέλει, να κάνει τη διαφορά».