Ο Stuart Firestone είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο Columbia και, μεταξύ άλλων, διδάσκει κι ένα μάθημα ελαφρώς ξεχωριστό – ένα μάθημα που ο ίδιος ονόμασε “Αγνοια”. Επιστήμονες επισκέπτονται το πανεπιστήμιο και μιλούν στους φοιτητές όχι για όσα γνωρίζουν αλλά για όσα…δεν γνωρίζουν! Δηλαδή τι θα ήθελαν να μάθουν, με ποιόν τρόπο, τι θα μπορούσε να απαντηθεί στο μέλλον, τι θα ήταν μάλλον αδύνατο να απαντηθεί κ.ο.κ.

Γιατί δημιούργησε ο ίδιος ένα τέτοιο μάθημα; Επειδή, όπως είχε πει ο Μάξγουελ, ένας από τους μεγαλύτερους φυσικούς, «η βαθιά συνειδητή άγνοια»,δηλαδή όχι η έλλειψη γνώσεων αλλά η γνώση τού να ξέρεις τι…δεν ξέρεις για να φτάσεις σε ένα λογικό συμπέρασμα, στη λύση ενός προβλήματος άλυτου ακόμη, «είναι ο προάγγελος κάθε πραγματικής εξέλιξης στην επιστήμη».

«Ο ποιητής Τζον Κιτς», γράφει στο βιβλίο του ο Firestone, «ανακάλυψε μια ιδανική κατάσταση για τη λογοτεχνική ψυχή, την οποία ονόμασε Αρνητική Ικανότητα. Δηλαδή όταν ένα άτομο είναι σε θέση να ζει σε μια κατάσταση αβεβαιότητας μυστηρίου, αμφιβολίας, χωρίς καμιά ευέξαπτη καταφυγή στα γεγονότα και στη λογική». Ο Κιτς θεωρούσε ιδανικό εκφραστή αυτής της κατάστασης τον Σέξπηρ, ο οποίος ‘κατοικούσε’ στις σκέψεις και τα συναισθήματα των ηρώων του, χωρίς η φαντασία του να παρεμποδίζεται από την πραγματικότητα, γεγονός που του επέτρεπε να δημιουργεί απρόβλεπτους και μοναδικούς χαρακτήρες.

 

 

Ο συγγραφέας θεωρεί ότι αυτή η κατάσταση τής «αβεβαιότητας και της δύσκολης έξαψης» θα έπρεπε να ισχύει και στην περίπτωση των επιστημόνων. Να μην θεωρούν τίποτε εξαρχής δεδομένο. Περί αυτού επικαλείται τον μεγάλο φιλόσοφο της επιστήμης, τον Ερβιν Σρέντιγκερ, ο οποίος συνήθιζε να λέει: «Σε μια έντιμη αναζήτηση της γνώσης πρέπει αρκετά συχνά να ασπάζεται κανείς την άγνοια για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα». 

Ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της σύνδεσης επιστήμης και άγνοιας, ο Firestone θεωρεί τον Ντέιβιντ Χίλμπερτ, ο οποίος, σε μια ομιλία του τον Αύγουστο του 1900, σκιαγράφησε 23 κρίσιμα προβλήματα για να λύσουν οι μαθηματικοί τον 20ο αιώνα. Οι προβλέψεις του Χίλμπερτ ήταν ένας “κατάλογος άγνοιας” και μάλιστα εξαιρετικά επιτυχημένος αφού, έναν αιώνα μετά, 10 από τα 23 προβλήματα έχουν επιλυθεί ενώ τα υπόλοιπα έχουν επιλυθεί εν μέρει, δεν έχουν επιλυθεί ή θεωρούνται πλέον άλυτα.

«Η πραγματική επιστήμη» συνοψίζει ο συγγραφέας του πρωτότυπου αυτού βιβλίου «είναι πάντα μια αναθεώρηση της προόδου. Και προχωρά με σπασμωδικές κινήσεις άγνοιας…»

-Tο βιβλίο «Αγνοια» κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Ροπή.

 

 

 

Δείτε επίσης