Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

συνέντευξη: Γιάννης Τριανταφύλλου

Τέως κοσμήτορας στο Kennedy School of Government του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και Αναπληρωτής Υπουργός Αμυνας στην κυβέρνηση Κλίντον, ταυτόχρονα ένας από τους σημαντικότερους διαμορφωτές της αμερικανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής, ο Τζόζεφ Νάι είναι εκείνος που εισήγαγε στην αμερικανική πολιτική τον όρο «ήπια ισχύς» («soft power»). Δηλαδή την ικανότητα μιας υπερδύναμης περισσότερο να πείθει παρά να εξαναγκάζει.

Στη συνέντευξή του ( όταν αναλάμβανε ο Ομπάμα πρόεδρος των ΗΠΑ ) ο Τζόζεφ Νάι μιλά για το θέμα της ηγεσίας και την αμφίδρομη σχέση των λαών με αυτήν.

 -Μπορεί το θέμα της ηγεσίας να προσεγγιστεί με όρους βιολογίας;

«Ορισμένοι πιστεύουν ότι η ηγεσία είναι γενετικό ζήτημα, αλλά κανένας δεν έχει απομονώσει μέχρι σήμερα ένα γονίδιο υπεύθυνο για την ηγεσία. Στην πραγματικότητα, μελέτες της ηγετικής ικανότητας σε πανομοιότυπους ομοζυγώτες διδύμους δείχνουν ότι, στο συγκεκριμένο θέμα, η ανατροφή είναι δύο φορές πιο σημαντική απ’ ό,τι η φύση».

 

 

-Ο Ομπάμα περιγράφεται ως χαρισματικός ηγέτης. Ο χαρισματικός ηγέτης είναι απαραίτητα και καλός ηγέτης; Τι μας έχει δείξει η Ιστορία επ’ αυτού;

«Οι χαρισματικοί ηγέτες μπορεί να είναι καλοί ή κακοί – κι αυτό το μαρτυρούν ο Χίτλερ και ο Γκάντι στον 20ό αιώνα. Αν ένας χαρισματικός ηγέτης είναι πολύ ναρκισσιστής, αυτός είναι λιγότερο πιθανό να αποδειχθεί ηθικός ή αποτελεσματικός».

-Ποια είναι τα ηγετικά στοιχεία που θα χρειαστεί ο Ομπάμα;

«Υποστηρίζω ότι ένας αποτελεσματικός ηγέτης χρειάζεται τις ήπιας ισχύος ικανότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης, του οράματος και της επικοινωνίας, όσο και αυτές της οργάνωσης και της μακιαβελικής πολιτικής.

Αλλά ένας αποτελεσματικός ηγέτης χρειάζεται επίσης να κατανοήσει το πώς θα υιοθετήσει τη μίξη αυτών των ικανοτήτων σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Ο Ομπάμα έχει επιδείξει όλες αυτές τις αρετές στη διάρκεια της καμπάνιας του και στη μέχρι τώρα μεταβατική περίοδο».

 

 

-Ζούμε σ’ έναν κόσμο όπου υπάρχει σταδιακά όλο και μεγαλύτερη διάχυση της δύναμης σε περισσότερα κράτη. Η Αμερική παραμένει το νούμερο 1, αλλά πληθαίνουν οι χώρες που θέλουν να μοιραστούν μέρος της ισχύος της. Βάσει αυτών των δεδομένων, ο Ομπάμα, ως ηγέτης, θα πρέπει να βασιστεί περισσότερο στη σκληρή ή την ήπια ισχύ;

«Ενας αποτελεσματικός ηγέτης θα χρειαστεί τόσο τη σκληρή όσο και την ήπια ισχύ, συνδυασμό που ονομάζω έξυπνη ισχύ. Αλλά η ικανότητα να έλκεις τους άλλους θα είναι, στον νέο κόσμο που διαμορφώνεται, ακόμη σημαντικότερη απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Δυστυχώς ο Τζορτζ Μπους έδωσε πολύ μεγάλη έμφαση στη σκληρή ισχύ και όχι αρκετή στην ήπια ισχύ. Ο Ομπάμα θα χρειαστεί να συνδυάσει ιδανικά αυτούς τους δύο τύπους δύναμης».

-Είναι οι μεγάλοι ηγέτες εκείνοι που δημιουργούν τους νέους δρόμους των κοινωνιών ή ισχύει το αντίστροφο;

«Ενας μεγάλος ηγέτης είναι ένας παιδαγωγός, όχι απλώς κάποιος που παίρνει αποφάσεις. Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ ήταν καλός στο να εκπαιδεύει τους Αμερικανούς σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν στη διάρκεια της μεγάλης οικονομικής κρίσης.

Επίσης, ο Νέλσον Μαντέλα εκπαίδευσε τους υποστηρικτές του στην κατανόηση της σημασίας που είχε η δημιουργία μιας μη ρατσιστικής Νότιας Αφρικής».

 

 

-Τι είδους κοινωνία είναι εκείνη που περιμένει επί χρόνια (και χρόνια) έναν χαρισματικό ηγέτη για να την τραβήξει από το τέλμα;

«Μια κοινωνία που πρέπει να περιμένει για τον μεγάλο ηγέτη είναι μια μπλοκαρισμένη κοινωνία. Η ηγεσία στο πλαίσιο του δυνατού είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη μεταξύ των κοινωνιών και οι πετυχημένες κοινωνίες ενθαρρύνουν την ύπαρξη μιας πλατιάς γκάμας ηγετών για διαφορετικούς σκοπούς.

Αν μια κοινωνία δεν μπορεί να αλλάξει μέχρι να συναντήσει τον μεγάλο ηγέτη, πιθανώς να παραμείνει μπλοκαρισμένη για πολύ καιρό».

-Υπήρξαν κοινωνίες που -ιστορικά- σημείωσαν μεγάλη πρόοδο με ηγέτες που δεν θεωρούνταν χαρισματικοί;

«Ναι, μερικές φορές μη χαρισματικοί ηγέτες μπορούν να επιτύχουν σημαντική πρόοδο.

Ο Χάρι Τρούμαν θεωρείται ένας καλός Αμερικανός πρόεδρος, αλλά δεν θεωρήθηκε ποτέ χαρισματικός. Ιδιαίτερα στην εξωτερική πολιτική, οι πρακτικοί ηγέτες μπορούν να δημιουργήσουν καλή πολιτική, όπως ο Μπους ο πρεσβύτερος».

 

 

-Επιλέγουμε να ψηφίσουμε κάποιον για ηγέτη μελετώντας το πρόγραμμά του ή επηρεαζόμαστε κυρίως από την έλξη που ασκεί στο υποσυνείδητό μας;

«Οι ψηφοφόροι επηρεάζονται κυρίως από τη γνωστική ανταπόκριση της πολιτικής ενός ηγέτη, αλλά υπάρχουν πολλές αποδείξεις ότι η υποσυνείδητη συναισθηματική ανταπόκριση μπορεί να είναι το ίδιο, ίσως και περισσότερο σημαντική».

-Πώς πιστεύετε ότι θα καταγραφεί στην Ιστορία ο πρόεδρος Μπους, με όρους ηγεσίας;

«Είναι πολύ δύσκολο να κρίνεις έναν πρόεδρο πριν περάσουν δεκαετίες. Ο Μπους αρέσκεται να αναφέρεται στον Τρούμαν, ο οποίος δεν ήταν δημοφιλής όταν έφυγε από το προεδρικό γραφείο, αλλά σήμερα μνημονεύεται θετικά.

Από την άλλη, ο Τρούμαν είχε σημειώσει σημαντικά επιτεύγματα, όπως το σχέδιο Μάρσαλ και το ΝΑΤΟ. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς κάτι αντίστοιχο στις επιδόσεις του Μπους».

 

Δείτε επίσης