Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

συνέντευξη: Γιάννης Τριανταφύλλου

Ηταν μια τεράστια καταστροφή, που όμοιά της δεν είχε δει μέχρι τότε ο δυτικός κόσμος. Ενα φυσικό φαινόμενο, ένας μεγάλος σεισμός, στις 9 το πρωί, πρώτη ημέρα του Νοεμβρίου του 1755, γκρέμισε την πόλη της Λισαβόνας, η οποία καταστράφηκε ολοκληρωτικά από το τσουνάμι που ακολούθησε λίγη ώρα μετά και «έπνιξε» τα πάντα. Η Λισαβόνα σβήστηκε από τον χάρτη και ο σεισμός έριξε την Πορτογαλία από το θρόνο της υπερδύναμης που κατείχε μέχρι τότε (κυρίως χάρη στο υπερατλαντικό εμπόριο).

Ο αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Νίκολας Σρέιντι, μόνιμος κάτοικος Βαρκελώνης, κατέχει το θλιβερό προνόμιο να βλέπει το βιβλίο του «Ο μεγάλος σεισμός» (εκδ. Κριτική) που έχει ως θέμα του την καταστροφή της Λισαβόνας, να επανέρχεται στη δημοσιότητα σε κάθε παρόμοια καταστροφή, όπως αυτή στο Μεξικό.

 

Ε Μετά τον σεισμό της Λισαβόνας, υπήρξαν μεταφυσικές εξηγήσεις γι’ αυτόν, με επίκεντρο την οργή του Θεού απέναντι τους αμαρτωλούς κατοίκους μιας πλούσιας πόλης κ.ο.κ. Θεωρείτε ότι έχουμε αντίστοιχα φαινόμενα και σήμερα;

 

 

Α Ζούμε σε διαφορετική εποχή, μια τεχνολογική εποχή, στην οποία μια απόλυτα εσχατολογική θεώρηση της καταστροφής δεν είναι πλέον αξιόπιστη. Παρ’ όλα αυτά, η τάση του ανθρώπου να εμπλέκει τον Θεό σε κρίσιμες καταστάσεις πάντοτε υπάρχει κάπου βαθιά μέσα του.

Ε Είναι δυνατόν μια φυσική καταστροφή στις μέρες μας, να πάψει μια χώρα από υπερδύναμη, κάτι που έγινε στην περίπτωση της Πορτογαλίας του 1755;

Α Αυτό θα εξαρτώνταν από τη φύση της καταστροφής αλλά και από τη χώρα στην οποία θα συνέβαινε, πόσο γρήγορα θα μπορούσε να ανανήψει από το τρομακτικό φυσικό φαινόμενο».

Ε Υπήρξε κάποιο μάθημα, με ηθικούς ή άλλους όρους, που έμαθαν οι Ευρωπαίοι από τον σεισμό της Λισαβόνας;

Α Το βασικό μάθημα του σεισμού της Πορτογαλίας ήταν ότι η αιτία της καταστροφής ήταν ένα φυσικό φαινόμενο, ο σεισμός και όχι, όπως επί εκατοντάδες χρόνια πριν πιστευόταν σε πολλές κουλτούρες, η οργή του Θεού. Να σημειωθεί, επίσης, ότι η πίστη και η εμπιστοσύνη που, κατά καιρούς επιδεικνύεται απέναντι στην τεχνολογία είναι ξεκάθαρα υπερβολική».

 

 

Ε Ο σεισμός της Λισαβόνας έχει μείνει ως ανάμνηση στο μυαλό των Πορτογάλων;

Α Σίγουρα αποτελεί μέρος της πορτογαλικής συνείδησης. Στο σχολείο τα παιδιά διαβάζουν και μαθαίνουν γι’ αυτό το γεγονός, το οποίο θεωρήθηκε μια σημαντική στροφή στην ιστορία της χώρας. Η επέτειος μνημονεύεται κάθε χρόνο και οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν στη μνήμη των θυμάτων.

Ε Ενας λογοτεχνικός τρόπος για να ειπωθούν πράγματα σχετικά με την καταστροφή στη Λισαβόνα ήταν το έργο του Βολτέρου «Καντίντ».

Α Είναι σαν ένας αρχαίος μύθος για την ανοησία του ανθρώπου -στη συγκεκριμένη περίπτωση την τυφλή του πίστη στην πρόοδο και την τεχνολογία- αλλά και για το αναπόφευκτο της μοίρας μας, ως ατελών πλασμάτων που είμαστε. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν πολλά βιβλία, ταινίες, κόμιξ κ.ά., και όχι απαραίτητα φτιαγμένα όλα τους από γηγενείς. Ο Βολτέρος δεν ήταν Πορτογάλος, ούτε υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της καταστροφής. Αλλά αυτές είναι συμπαντικές ιστορίες και αντίστοιχης εμβέλειας είναι και τα εκπεμπόμενα μηνύματα.

Δείτε επίσης