Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on TumblrEmail this to someone

Υπήρξε μέγιστος Ρώσος συγγραφέας, από εκείνους που άνοιξαν τον δρόμο στους γίγαντες Τολστόι και Ντοστογιέφσκι. Εγραψε κάποια βιβλία που έμειναν κλασικά στην ιστορία τής λογοτεχνίας: «Νεκρές Ψυχές», «Το παλτό», «Τάρας Μπούλμπα». Αλλά διάσημος σε όλη την Ρωσία έγινε το 1836 ( πριν από 180 χρόνια ) με τον «Επιθεωρητή» του.

Ο Νικολάι Γκόγκολ προερχόταν από τη ρωσική επαρχία αλλά η φήμη τού χτύπησε νωρίς την πόρτα, μόλις στα 27του χρόνια. Τότε έγραψε τον «Επιθεωρητή». Μια μοναδική σάτιρα τής ρωσικής γραφειοκρατίας και της αυθαιρεσίας που τη συνόδευε, ένα έργο που προκαλούσε το γέλιο αλλά ταυτόχρονα και το δάκρυ, λόγω των ιδιαίτερων καταστάσεων που έθιγε. Ο Επιθεωρητής αποτέλεσε έναν ηθικό σταθμό για τη ρωσική κοινωνία εκείνων των ημερών. Βεβαίως η επίσημη κριτική που κατάλαβε τι ακριβώς συνέβαινε “χτύπησε” ανελέητα το έργο, οδηγώντας -σε έναν βαθμό – τον Γκόγκολ να εγκαταλείψει τη Ρωσία για το εξωτερικό και να επιστρέφει σε αυτήν ανά τακτά διαστήματα στο μέλλον.

 

gogol_villa_borghese_roma_italia

 

Από την άλλη, πολλοί, όπως ο περίφημος Μπελίνσκι που ζητούσε μέσα από τα άρθρα του έναν πιο φρέσκο αέρα στη λογοτεχνία, τον υπερασπίστηκε, επιτιθέμενος στους “αριστοκράτες τής λογοτεχνίας”.  Ο Πούσκιν, ο εθνικός ποιητής των Ρώσων, μαγεύτηκε επίσης, αποτελώντας ένα είδος προστάτη του Γκόγκολ, εισάγοντάς τον στους κύκλους και τις φιλίες του. Όταν «Ο Επιθεωρητής» πρωτοπαίχτηκε στο Θέατρο της Μόσχας, με όλες τις διασημότητες παρούσες, οι αντιδράσεις, τόσο οι θετικές όσο και οι αρνητικές ήταν εκκωφαντικές. Ο κόσμος δεν ήξερε αν πρέπει να κλάψει ή να γελάσει. Ο όλος θόρυβος μάλλον τρόμαξε τον Γκόγκολ ο οποίος ύστερα από την τρίτη πράξη εγκατέλειψε τον χώρο του θεάτρου.

Ακολούθησαν οι Νεκρές Ψυχές που είναι το έργο ζωής του Γκόγκολ, εκείνο στο οποίο θίγει τον θεσμό της δουλοπαροικίας μέσα από ένα έξοχο εύρημα. Αλλά η επιτυχία του Επιθεωρητή τον κυνηγούσε. Ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας, ο κόσμος ζητούσε να τον γνωρίσει και να του σφίξει το χέρι, καθώς με τόσον μοναδικό τρόπο είχε συλλάβει την κατάσταση που οι απλοί Ρώσοι βίωναν καθημερινά με τους αυταρχικούς διεφθαρμένους απεσταλμένους της κεντρικής δημόσιας διοίκησης.

 

gogolinspector

 

Παρότι όμως σοκαρισμένος από την απροσδόκητη επιτυχία τού Επιθεωρητή του, από την άλλη, όντας υπέροχος αναγνώστης, ο Γκόγκολ συχνά διάβαζε παρουσία των ηθοποιών που θα υποδύονταν τους κεντρικούς πρωταγωνιστές, το έργο του, ώστε εκείνοι να κατανοήσουν καλύτερα την ουσία των χαρακτήρων που θα υποδύονταν. Ως αναγνώστης, ο Γκόγκολ ήταν μοναδικός: ο τόνος της φωνής του που άλλαζε κατά τη διάρκεια της απαγγελίας, η αυξομείωση τής έντασής της, η άρθρωσή του, καθιστούσαν πραγματική απόλαυση την ακρόασή του. Πλήθος κόσμου μαζευόταν για τον σκοπό αυτό στα σαλόνια όπου λάβαινε χώρα η προαναγγελθείσα ανάγνωση.

Αλλά όπως οι περισσότεροι μεγάλοι καλλιτέχνες, ικανοί να συλλαμβάνουν τις λεπτότερες αποχρώσεις τής ζωής και να τις μετατρέπουν σε έργο με την πένα ( άλλοτε με το πινέλο τους ), έτσι και ο Γκόγκολ ήταν υπερευαίσθητος. Η συνέπεια αυτού ήταν να πεθάνει-αυτοκτονήσει από ασιτία σε ηλικία μόλις 43 ετών, το 1852 κι ενώ ο ρωσικός λαός περίμενε από εκείνον να προσφέρει ακόμη σπουδαιότερο έργο στο μέλλον. Η είδηση σόκαρε τη Ρωσία, προκάλεσε συζητήσεις, κόντρες, αναλύσεις κ.λπ. Βεβαίως το έργο του έμεινε ανέπαφο στον χρόνο. Ο Επιθεωρητής του Γκόγκολ, 180 χρόνια μετά τη συγγραφή του, συνεχίζει να τσιγκλάει τους φορείς της διαφθοράς, όπου κι αν αυτοί βρίσκονται, προκαλώντας το γέλιο ταυτόχρονα με το δάκρυ…

Δείτε επίσης